Agricultural Implements Scheme : कृषी औजार अनुदान योजना या योजनेअंतर्गत मिळवा 60% पर्यंत अनुदान !
केंद्रपुरस्कृत कृषि औजार अनुदान योजना: शेतकऱ्यांसाठी सुवर्णसंधी
Agricultural Implements Scheme : शेतीत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब केल्याने उत्पादनक्षमता वाढते आणि शेतकऱ्यांना अधिक फायदेशीर ठरते. यासाठी केंद्र व राज्य सरकार संयुक्तपणे विविध योजनांच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना सहाय्य प्रदान करतात. केंद्रपुरस्कृत कृषि औजार अनुदान योजना ही अशाच महत्त्वपूर्ण योजनांपैकी एक आहे. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना विविध अत्याधुनिक औजारांवर अनुदान मिळते, जे त्यांच्या शेती कार्यास अधिक सोयीस्कर आणि परिणामकारक बनवतात.
योजना व त्यातील सहभाग
ही योजना केंद्रपुरस्कृत असून यामध्ये केंद्र सरकारचा 60% आणि राज्य सरकारचा 40% सहभाग आहे. या अंतर्गत शेतकऱ्यांना अत्याधुनिक शेती अवजारांची खरेदी करण्यासाठी अनुदान दिले जाते. या योजनेत सहभागी होऊन शेतकरी आपली शेती अधिक यांत्रिक आणि उत्पादक बनवू शकतात.
कोणत्या प्रकारच्या औजारांसाठी अनुदान मिळते?
Agricultural Implements Scheme : योजनेअंतर्गत खालील प्रकारच्या आधुनिक शेती उपकरणांसाठी अनुदान दिले जाते:
1. स्वयंचलित औजारे:
- रिपर
- रिपर कम बाइंडर
- पॉवर वीडर (इंजिन ऑपरेटेड)
2. ट्रॅक्टर संचालित औजारे: Agricultural Implements Scheme
- रोटाव्हेटर
- पीटीओ ऑपरेटेड वीडर
- पल्टी नांगर
- पेरणी यंत्र
- मळणी यंत्र (थ्रेशर/मल्टी क्रॉप थ्रेशर)
- कॉटन श्रेडर
- ट्रॅक्टर माउंटेड स्प्रेयर
3. काढणी पश्चात तंत्रज्ञान उपकरणे:
- मिनी राईस मिल
- मिनी दाल मिल
- ग्राईंडर/पल्वरायझर/पॉलीशर
- क्लिनर कम ग्रेडर
- पॅकिंग मशीन
अनुदानाचा लाभ कोणत्या प्रमाणात मिळतो?
Agricultural Implements Scheme : योजनेअंतर्गत अनुसूचित जाती-जमाती, महिला शेतकरी आणि अल्पभूधारक शेतकरी यांना 50% अनुदान, तर इतर शेतकऱ्यांना 40% अनुदान दिले जाते. तथापि, राईस मिल, दाल मिल, ग्राईंडर, पॅकिंग मशीन यांसारख्या उपकरणांसाठी अल्पभूधारक आणि महिला शेतकऱ्यांना 60% अनुदान, तर इतर शेतकऱ्यांना 50% अनुदान दिले जाते.
अर्ज करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे
अनुदानासाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:
- 7/12 व 8 अ उतारा
- आधार कार्ड
- बँक पासबुकची प्रत
- यंत्राचे कोटेशन
- तपासणी अहवाल
- जातीचा दाखला (अर्जदार अनुसूचित जाती-जमाती किंवा इतर आरक्षित गटातील असल्यास)
अर्ज कुठे करावा?
शेतकऱ्यांनी महाडीबीटी (https://mahadbt.maharashtra.gov.in) या पोर्टलवर ऑनलाईन अर्ज करावा. शेतकरी स्वतःच्या मोबाईल/लॅपटॉपवर किंवा सीएससी सेंटर/ग्रामपंचायत संग्राम केंद्रामध्ये जाऊन अर्ज करू शकतात. अर्ज भरताना खालील गोष्टी लक्षात घ्याव्यात:
- “शेतकरी योजना” हा पर्याय निवडावा.
- “वैयक्तिक लाभार्थी” किंवा “शेतकरी गट/एफपीओ/सहकारी संस्था” म्हणून नोंदणी करावी.
- प्रथम युजर नेम आणि पासवर्ड तयार करावा आणि लॉगइन करावे.
- आवश्यक घटक निवडून अर्ज भरावा.
- अर्जाच्या प्रक्रियेसाठी ₹20 + GST = ₹23.60 शुल्क भरावे.
- कोणतीही अडचण आल्यास महाडीबीटी पोर्टलवरील ‘तक्रार/सूचना’ बटण वापरावे.
लाभार्थी निवडीची प्रक्रिया
- संगणकीय प्रणालीद्वारे ऑनलाईन सोडत काढली जाते.
- निवड झालेल्या शेतकऱ्यांना एसएमएसद्वारे सूचना मिळते.
- जे अर्जदार प्रतीक्षा यादीत असतील, त्यांचा अर्ज पुढील वर्षासाठी ग्राह्य धरला जाऊ शकतो.
- शेतकऱ्यांच्या अर्ज व कागदपत्रांची छाननी केल्यानंतर पात्र ठरलेल्या लाभार्थ्यांना पूर्वसंमती आदेश दिले जातात.
- अर्जाच्या प्रत्येक टप्प्यावर शेतकऱ्यांना एसएमएसद्वारे माहिती दिली जाते.
प्राधान्यक्रमानुसार लाभार्थी निवड Agricultural Implements Scheme
- 30% निधी महिला शेतकऱ्यांसाठी आरक्षित आहे.
- 3% निधी दिव्यांग शेतकऱ्यांसाठी राखीव आहे.
- जर पुरेशा संख्येने अर्ज प्राप्त झाले नाहीत, तर हा निधी इतर शेतकऱ्यांसाठी वितरित केला जातो.
अनुदानानंतर औजारे खरेदी प्रक्रिया
- पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर शेतकऱ्यांनी खुल्या बाजारातून अधिकृत विक्रेत्यांकडून औजारे खरेदी करणे आवश्यक आहे.
- खरेदीसाठी विक्रेत्याकडून सक्षम संस्थेचे परीक्षण प्रमाणपत्र असणे गरजेचे आहे.
- शेतकऱ्यांनी खरेदी करताना मॉडेल क्रमांक व परीक्षण अहवाल तपासणे आवश्यक आहे.
- बँक खात्यातून इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने किंवा धनादेशाद्वारे पेमेंट करणे अनिवार्य आहे.
- खरेदी झाल्यानंतर देयक (बिल) महाडीबीटी पोर्टलवर अपलोड करणे गरजेचे आहे.
कृषी औजार बँक अनुदान योजना
शेतकरी गट, शेतकरी उत्पादक कंपनी आणि कृषी विज्ञान केंद्रांसाठी कृषी औजार बँक स्थापन करण्यासाठी 40% कमाल ₹24 लाख पर्यंत अनुदान उपलब्ध आहे.
- ₹10 लाख ते ₹60 लाख पर्यंतच्या यंत्रांची खरेदी करता येते.
- ₹25 लाखांपेक्षा जास्त खरेदीसाठी बँक कर्ज घेणे अनिवार्य आहे.
- अनुदान मिळालेली औजारे किमान 6 वर्षे हस्तांतरित किंवा विक्री करता येणार नाहीत.
निष्कर्ष
केंद्रपुरस्कृत कृषि औजार अनुदान योजना ही शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरत आहे. शेतीतील तांत्रिक सुधारणा व यांत्रिकीकरणामुळे उत्पादन वाढून शेतकऱ्यांचे आर्थिक उत्पन्न वाढते. या योजनेचा लाभ घेऊन शेतकरी आपली शेती अधिक प्रगतिशील व यशस्वी करू शकतात. शासनाच्या या संधीचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी तत्काळ ऑनलाईन अर्ज करावा आणि शेतीत आधुनिकतेची जोड द्यावी.
